Dupljaja


Istorija

Dupljaja se svrsta u stara naselja. Na mestu današnjeg neselja postojalo je pristorijsko naselje, koje su Rimljani proširili i izgradili za svoje potrebe. Naselje je 106. godine pre nove ere bilo značajno vojnim operacijama koje su preuzimali Rimljani protiv Dačana. Današnje naselje se prvi put pominje 1421. godine pod imenom Dupole, kao posed paligarha Jovana de Janka. U periodu 1690. do 1700. godine, pripadala je kraškom komunitetu. Naselje je 1773. godine uključeno u Ilirski pešačku regimentu, a tri godine kasnije priključeno je novoj XIII Vlaško - ilirskoj regimenti. Tokom 1838. godine Dupljaja je pripojena srpskom bataljonu, a sedam godina kasnije jasenovačkoj kompaniji srpske graničarske regimente. Godine 1873. Dupljaja je ušla u sastav tamiškog komuniteta.

Grad - Dupljaja - arheološki lokalitet

Grad (Dupljaja) je arheološki višeslojni lokalitet koji se nalazi jugozapadno od mesta Dupljaja, na trougaonoj uzvišenoj lesnoj osnovi. Kada je reč o predmetima vezanim za ovaj lokalitet, Dupljajska kolica, prema pretpostavkama, stara su oko 3.500 godina. Otkrivena su dvoja kolica od terakote koja pripadaju žutobrdskoj kulturi, dakle potiču iz srednjeg bronzanog doba. Jedna kolica su sa tri točka i u njih su upregnute patke. Uz njih je nađen i poklopac.

Na drugim kolicima ruda je polomljena, pa imaju samo dva točka. Na kolicima su ljudske figure, ali sa ptičjim kljunom. Figure su predstavljene sa zvonastom suknjom i nakitom koji je urezan. I kolica i točkovi i idol (ljudska figura) su bogato ukrašeni urezanim spiralama, krugovima, šrafiranim trouglovima i drugim geometrijskim motivima, a na četiri mesta i prastarim solarnim simbolom, takozvanom svastikom.

Veći primerak nalazi se u Narodnom muzeju u Beogradu, a manji u Gradskom muzeju u Vršcu.

Dupljajska kolica su obredni predmet izuzetnog verskog značaja za praistorijski kult tog doba i govore o tadašnjim složenim religioznim koncepcijama. Specifična su u odnosu na kasnija bronzana ptičja kolica iz Nemačke, Danske i Rumunije, jer poput njih nisu simetrična, odnosno ista sa prednje i zadnje strane.

Henri Mur razgleda Dupljajska kolica. (29.03.1955.)

Mapa - (1806-1869)

Mapa - (1869-1887)

Literatura:

- Đorđević Ljubiša, Bela Crkva moj garnizon, Bela Crkva, 2003. godina

- www.wikipedia.org



TM

TM